Pomiar – i zmniejszenie – narażenia pasażerów pojazdów na zanieczyszczenie powietrza
Zanieczyszczenie powietrza to śmiercionośne zagrożenie. Według Światowej Organizacji Zdrowia(odnośnik otworzy się w nowym oknie) odpowiada ono w skali światowej za co najmniej 4,2 miliona – a może nawet nawet za 8,8 miliona – przedwczesnych zgonów rocznie. Jeszcze bardziej niepokojące jest to, że prawie nie sposób uniknąć narażenia na nie. Zanieczyszczenia przedostają się do domu i biura, a także do wnętrza samochodu. „Gdy zanieczyszczone powietrze z zewnątrz miesza się z powietrzem wewnątrz kabiny pojazdu, pasażerowie mogą być w zwiększonym stopniu narażeni na substancje takie jak dwutlenek azotu emitowany przez spaliny innych pojazdów”, mówi William Bloss, profesor nauk o atmosferze na Uniwersytecie w Birmingham(odnośnik otworzy się w nowym oknie) w Zjednoczonym Królestwie. Przy wsparciu finansowanego przez UE projektu MMAP-VEX, Bloss wraz z Vasileiosem Matthaiosem, stypendystą programu działań „Maria Skłodowska-Curie”(odnośnik otworzy się w nowym oknie), a obecnie wykładowcą środowiskowego zdrowia publicznego na Uniwersytecie w Liverpoolu(odnośnik otworzy się w nowym oknie), postanowili zbadać zakres zanieczyszczenia powietrza w pojazdach i sposób na zmniejszenie związanego z nim ryzyka. „Celem projektu było zbadanie jakości powietrza wewnątrz kabin pojazdów oraz przyjrzenie się praktycznym i niedrogim środkom zaradczym, które pomogą zmniejszyć narażenie pasażerów na zanieczyszczenie powietrza, a tym samym zadbać o ich zdrowie”, dodaje Matthaios.
Zalety filtrów z węglem aktywnym
Koncentrując się na dwutlenku azotu (NO2), którego źródłem na obszarach miejskich są głównie pojazdy z silnikami wysokoprężnymi, oraz drobnych cząstkach stałych, uczestnicy projektu zbadali poziomy narażenia w grupie samochodów w rzeczywistych warunkach jazdy. Przetestowano również różne środki zaradcze, takie jak stosowanie różnych rodzajów filtrów kabinowych w pojazdach i oczyszczaczy powietrza w pomieszczeniach. Okazało się, że chociaż większość samochodów jest wyposażona w filtry powietrza, filtry te są projektowane głównie w celu usuwania pyłków, a nie NO2 i innych toksycznych gazów. Stosowanie filtra z aktywnym węglem pozwala jednak na usuwania także NO2. Nowy filtr powietrza z węglem aktywnym może zmniejszać stężenie NO2 w pojeździe nawet o 93%. Problemem jest jednak ograniczony okres eksploatacji takich filtrów. Ponieważ skuteczność węglowych filtrów powietrza spada o około 7,6% na miesiąc, naukowcy zalecają ich wymianę z częstotliwością od sześciu do 12 miesięcy. „Wybór odpowiednich ustawień wentylacji i stosowanie kabinowych filtrów powietrza pozwala znacznie zmniejszyć narażenie kierowcy i pasażerów na NO2”, mówi Bloss. „Co więcej, te węglowe filtry powietrza są łatwo dostępne i tanie”.
Podnoszenie świadomości na temat jakości powietrza w pojazdach
Uczestnikom projektu MMAP-VEX udało się nie tylko zaproponować proste i praktyczne rozwiązania pozwalające na zmniejszenie ryzyka kierowców i pasażerów związanego z zanieczyszczeniem powietrza, ale co być może ważniejsze, podnieść świadomość społeczną na temat jakości powietrza w pojazdach. Projekt odbił się szerokim echem w mediach, ale naukowcy opublikowali też kilka artykułów(odnośnik otworzy się w nowym oknie) w prestiżowym czasopiśmie recenzowanym(odnośnik otworzy się w nowym oknie). Dwa kolejne artykuły są w przygotowaniu. W ramach projektu powstał również film(odnośnik otworzy się w nowym oknie), który ma pomóc zwykłym obywatelom zrozumieć znaczenie jakości powietrza w pojazdach i to, co mogą zrobić, aby ograniczyć ryzyko. „Nasz projekt stanowił pierwszą inicjatywę badawczą mająca na celu przedstawienie opartych na dowodach zaleceń dotyczących filtrów kabinowych oraz zwrócił uwagę na ten ważny, choć często lekceważony, aspekt zanieczyszczenia powietrza”, dodaje Matthaios. Chociaż projekt dostarczył obszernych nowych informacji na temat jakości i filtracji powietrza w pojazdach, przed uczonymi wciąż wiele pracy. Bloss i Matthaios badają obecnie na przykład toksyczność drobnych cząstek i innych związków organicznych występujących w kabinach pojazdów.
