Czy postanowienia noworoczne są po to, aby je łamać? Naukowcy odpowiadają
Tradycja podejmowania postanowień noworocznych ma już bez mała 4000 lat. I od tamtego czasu nieustannie je łamiemy! Benjamin Gardner, profesor psychologii na University of Surrey w Zjednoczonym Królestwie, twierdzi, że powinniśmy wstępnie ogłaszać nasze postanowienia noworoczne w listopadzie lub grudniu, aby zwiększyć szanse na sukces w styczniu. Gardner jest wybitnym badaczem, wykładowcą i mówcą publicznym w dziedzinie psychologii nawykowych zachowań i zmiany zachowań.
Nowy rok, ja bez zmian?
„Wiele osób rozpoczyna Nowy Rok niegotowych na zmiany. Tymczasem przygotowanie jest kluczowe – wszystko, co możemy zrobić przed zmianą roku kalendarzowego, może pomóc nawykom przetrwać próbę czasu”, mówi Gardner w wypowiedzi dla brytyjskiego „Daily Mirror”(odnośnik otworzy się w nowym oknie). „Jest zimno, pogoda nie dopisuje i nie masz energii do wprowadzania zmian na lepsze. Możesz być pod silną presją, aby wprowadzać zmiany, bo inni tak robią, ale czasami skutek bywa odwrotny do zamierzonego. Możesz zobowiązać się do czegoś, czego tak naprawdę nie chcesz robić, dlatego tak dobrym pomysłem jest podjęcie wstępnego zobowiązania, które daje szansę na przetarcie szlaku”. W wywiadzie dla „CNN”(odnośnik otworzy się w nowym oknie) wyjaśnia psychologiczne mechanizmy takich postanowień. „Dobre postanowienie to takie, które jest tylko na tyle trudne, aby można je było zrealizować”.
Nawyk, z którym trudno zerwać
Gardner podkreśla, że koniec końców zależy nam, aby postanowienia stały się nawykami. „Nawykiem niekoniecznie jest coś, co robisz, lecz powiązanie między bodźcem w codziennym środowisku a czymś, co robisz w odpowiedzi na ten bodziec. (...) Wielu z nas po przebudzeniu od razu sięga po telefon. Nie myślimy o tym, co zamierzamy zrobić – to rodzaj automatycznej reakcji, działania na autopilocie”. Wyjaśnia też: „Nawyki mogą być zarówno sprzymierzeńcem, jak i wrogiem postanowień noworocznych. (...) Jeśli możesz konsekwentnie wykonywać określoną czynność w określonej sytuacji, prawdopodobnie uda ci się wyrobić sobie nawyk robienia tej rzeczy i stanie się ona częścią twojego autopilota. To oznacza większe prawdopodobieństwo utrzymania tego nawyku i decyduje o jego pożyteczności”. Z drugiej strony o złym nawyku można mówić, jeśli robimy na autopilocie coś, czego tak naprawdę nie chcemy robić i co może zniweczyć próby zmiany naszego zachowania”. Gardner brał udział w przeprowadzonym w 2025 r. badaniu(odnośnik otworzy się w nowym oknie), które wykazało, że to nawyki, a nie świadomy wybór, kierują większością naszych działań. „Nasze badania pokazują, że chociaż ludzie mogą świadomie chcieć coś zrobić, faktyczne zainicjowanie i wykonanie tego zachowania często odbywa się bez zastanowienia i jest napędzane przez nieświadome nawyki”, komentuje(odnośnik otworzy się w nowym oknie) uczony. „Sugeruje to, że dobre nawyki mogą być skutecznym sposobem na realizację naszych celów”.
