Innowacyjne papirusy przywracają starożytny Egipt do życia
Projekt GESHAEM(odnośnik otworzy się w nowym oknie) skupia się na Egipcie w okresie ptolemejskim, a w szczególności na papirusach (podobnego do papieru materiału z występujących tam roślin) z III wieku p.n.e. z regionu Fajum. Papirusy te były później ponownie wykorzystywane jako dekoracje mumii zwane kartonażami. „Większość tych papirusów to dokumenty urzędowe związane z systemem podatkowym ustanowionym w Egipcie przez pierwszych Ptolemeuszy” — wyjaśnia koordynatorka projektu GESHAEM Marie-Pierre Chaufray z École Pratique des Hautes Études we Francji. „Teksty są w większości zapisane egipskim pismem demotycznym, ze streszczeniami w języku greckim i pokazują, w jaki sposób administracja korzystała z lokalnej wiedzy oraz greckiej tradycji”. W tym czasie w Egipcie rozwijała się dwujęzyczna administracja, a wielu Greków osiedlało się w regionie Fajum. Poprzez badanie tych papirusów i kartonaży Chaufray i jej zespół chcieli na nowo ocenić rolę Egipcjan w zdominowanej przez Greków administracji ptolemejskiej i uzyskać świeże spojrzenie na ewolucję praktyk pogrzebowych.
Rozszyfrowywanie i interpretacja tekstów papirusowych
Projekt, wspierany przez Europejską Radę ds. Badań Naukowych(odnośnik otworzy się w nowym oknie), rozpoczął się od wydobycia i odrestaurowania papirusów ze źle zachowanych kartonaży z kolekcji artefaktów Jouguet Uniwersytetu Sorbony. Papirusy zostały sfotografowane w kolorze i podczerwieni, a następnie przekazane informatykom, którzy stworzyli algorytm pozwalający znaleźć powiązania między licznymi fragmentami. Po zrekonstruowaniu teksty zostały odszyfrowane i zinterpretowane przez ekspertów. „To, co uczyniło ten projekt wyjątkowym, to ścisła współpraca między konserwatorami dokumentów, greckimi i demotycznymi papirologami, egiptologami, kuratorami i specjalistami z branży IT” — mówi Chaufray. „Każda grupa wsłuchiwała się w potrzeby innych, a efekty osiągnięto dzięki harmonijnej współpracy”.
Nowe spojrzenie na ptolemejską administrację
Projekt GESHAEM odrestaurował 42 elementy dekoracji mumii i zinwentaryzował 221 nowych fragmentów papirusów. Opracowano bazę danych(odnośnik otworzy się w nowym oknie), a część wyników projektu została opublikowana w książce dla szerokiego odbiorcy(odnośnik otworzy się w nowym oknie), która obecnie służy jako praca referencyjna dla Egiptu ptolemejskiego. „Projekt GESHAEM rzucił światło na ptolemejską administrację, a w szczególności na rolę Egipcjan w tworzeniu państwa” — dodaje Chaufray. Algorytm do papirusów, jak również interfejs do manipulowania fragmentami, są obecnie w otwartym dostępie. „GESHAEM jest jednym z pierwszych projektów w dziedzinie papirologii, który próbował opracować oprogramowanie do łączenia fragmentów papirusów” — mówi Chaufray. „Pozwoli to papirologom zaoszczędzić sporo czasu”. Wyniki projektu zostały przedstawione na stronie szeregu artykułów(odnośnik otworzy się w nowym oknie) i zaprezentowane na wystawie końcowej wystawie(odnośnik otworzy się w nowym oknie) w Bordeaux. Inne wyniki obejmują kreskówkę na temat produkcji i ponownego wykorzystania papirusu, a także akwarele stworzone na wystawę w Bordeaux przez artystę J.-C. Golvina.
Zasoby dla historyków, lingwistów i filologów
Zespół młodych naukowców kontynuuje prace nad publikacją papirusów demotycznych z kolekcji Jouguet i poszukuje nowych dwujęzycznych archiwów z pomocą członków projektu GESHAEM. Baza danych GESHAEM będzie nadal aktualizowana, aby nowo opublikowane teksty były łatwo dostępne dla wszystkich. „Nowe dane dotyczące rolnictwa, społeczności wiejskich i administracji w Fajum mogą zostać wykorzystane w szerszych badaniach prowadzonych przez historyków” — zauważa Chaufray. „Badania nad językami greckim i egipskim mogą być również prowadzone dzięki licznym dwujęzycznym dokumentom, które mogą być interesujące dla lingwistów i filologów”. Przyszłe projekty mogą obejmować dalsze wykopaliska w miejscach, w których znaleziono papirusy, a także ulepszenia narzędzi komputerowych zapoczątkowanych przez GESHAEM.
