Budowa zaufania w celu zwiększania wartości eksportu
„Fakt istnienia zysków wynikających z handlu nie gwarantuje korzyści dla wszystkich podmiotów”, wyjaśnia Rocco Macchiavello(odnośnik otworzy się w nowym oknie), koordynator projektu SharingGains(odnośnik otworzy się w nowym oknie) i wykładowca na London School of Economics and Political Science(odnośnik otworzy się w nowym oknie). Projekt SharingGains został sfinansowany przez Europejską Radę ds. Badań Naukowych(odnośnik otworzy się w nowym oknie). Zespół wykazał, że zwiększenie korzyści uzyskiwanych przez rolników w związku z eksportowaniem swoich produktów nie jest wcale proste i nie wystarczy ograniczyć liczby pośredników. Na różnych etapach łańcucha wartości może bowiem wystąpić kilka rodzajów tarć. Ograniczenie ich poprzez odpowiednie regulacje lub budowanie zaufania może zwiększyć zyski z handlu, jednocześnie przekładając się na bardziej sprawiedliwy udział rolników w ich podziale.
Budowanie zaufania wśród hodowców kawy w Rwandzie
Zespół projektu SharingGains nawiązał współpracę z największym nabywcą kawy w Afryce Wschodniej, spółką Rwacaf(odnośnik otworzy się w nowym oknie), która skupuje ziarna bezpośrednio od przeszło 30 000 hodowców uprawiających kawę w Rwandzie. Badanie objęło randomizowaną próbę kontrolną w celu oceny efektów budowania zaufania. „Nikt nie będzie rozstrzygał sporów, zatem relacja może działać tylko wtedy, gdy istnieje zaufanie w całym łańcuchu dostaw”, wyjaśnia Macchiavello. Trudno jest jednak zbudować i utrzymać zaufanie, szczególnie w łańcuchach dostaw obejmujących tysiące drobnych rolników działających na obszarach wiejskich. Pewność, że druga strona dotrzyma swoich obietnic, wymaga wiarygodnych i zrozumiałych ustaleń między rolnikami a nabywcami. Projekt obejmował ćwiczenie objaśniające w ramach szkolenia agronomicznego prowadzonego przez spółkę Rwacaf, które dotyczyło najlepszych praktyk rolniczych. Do udziału zaproszono wszystkich hodowców kawy, jednocześnie zachęcając grupę testową. Macchiavello uważa, że program okazał się ogromnym sukcesem. Poprawił przejrzystość i identyfikowalność, dzięki czemu wybrani producenci mogli uzyskać uczciwsze ceny lub skorzystać z innych form wsparcia swojej działalności. Co istotne, rolnicy byli również bardziej skłonni do wdrożenia technik umożliwiających przystosowanie upraw do skutków zmiany klimatu.
Modelowanie wpływu przepisów w Kostaryce
Wszyscy uczestnicy rynku muszą przestrzegać wszelkiego rodzaju regulacji rynkowych, w tym dotyczących gwarantowanych minimalnych cen skupu towarów. „Istnieje jednak bardzo niewiele pewnych dowodów potwierdzających skuteczność tych regulacji”, dodaje. W ramach projektu badacze opracowali innowacyjny model oceny wpływu regulacji, wykorzystując obejmujące przeszło 20 lat dane dotyczące 40 000 rolników i 200 przetwórców kawy z kostarykańskiej organizacji ICAFE (Instituto del Café de Costa Rica). „[Model] musi być wystarczająco kompleksowy i obejmować wszystkie kluczowe składniki tego łańcucha rolniczego, w szczególności występujące w nim tarcia”, zauważa badacz. „Dopiero wtedy można przeprowadzić symulację skutków zmiany przepisów”. Rolnicy zostali uwzględnieni w istotnym stopniu w przepisach obowiązujących na terenie Kostaryki i czerpią z nich szereg korzyści. Symulacje wykazały, że zakaz integracji pionowej przetwórców i eksporterów zaszkodziłby rolnikom, pomimo ograniczenia siły rynkowej nabywców. Często bowiem oferują cenne usługi, takie jak pożyczki, ubezpieczenia i inne rozwiązania.
Normy oparte na potrzebach nabywców w Kolumbii
W ramach projektu badacze przeanalizowali także korporacyjne działania dotyczące zrównoważonego rozwoju jako alternatywę dla certyfikacji przez organizacje pozarządowe, w tym Fairtrade(odnośnik otworzy się w nowym oknie). „Dane nie potwierdzają transformacyjnego wpływu systemów certyfikacji”, wyjaśnia badacz. Przeprowadzona w ramach projektu analiza danych zgromadzonych w Kolumbii wykazała jednak, że w przypadku hodowców kawy wyższej jakości, niektóre korporacyjne programy zrównoważonego rozwoju mogą generować wyższe przychody w porównaniu z systemami certyfikacji. Duzi nabywcy ze stałym zapotrzebowaniem na produkt mogą wywierać wpływ na pośredników, co przekłada się na większe zyski dla rolników - tak przynajmniej wynika z ustaleń zespołu projektu.
