Zmiana stosunku Europy do opakowań
Przeszło jedna trzecia frakcji stałej odpadów w unijnych miastach składa się z opakowań. Tworzywa sztuczne stanowią najczęściej wykorzystywany materiał, a badania sugerują, że ich wykorzystanie może ograniczyć zastąpienie opakowań wielowarstwowych i wielomateriałowych. Choć próbę sprostania temu wyzwaniu podjęły zespoły wielu inicjatyw, postęp pozostaje powolny ze względu na złożoność tego zagadnienia. Dla sprzedawców detalicznych jest to doskonały moment na zastanowienie się nad wyborem dostawców i wprowadzenie zmian systemowych. W ramach finansowanego ze środków Unii Europejskiej projektu R3PACK(odnośnik otworzy się w nowym oknie) badacze przyjrzeli się potencjałowi szybkiego i szeroko zakrojonego wdrożenia przystępnych cenowo i innowacyjnych technologii, które mogą zastąpić wielowarstwowe opakowania z tworzyw sztucznych alternatywami opartymi na włóknach. W czasie prac przeanalizowali także sposoby optymalizacji systemów recyklingu na dużą skalę. „Celem prac nad ponownym wykorzystaniem jest określenie ekonomicznie i środowiskowo zoptymalizowanego modelu organizacji systemu opakowań zwrotnych, opartego na systemowym i regionalnym podejściu wykorzystującym obieg zamknięty”, wyjaśnia Frank Gana, zastępca prezesa i współzałożyciel spółki (RE)SET. „Prace dotyczące zastępowania mają z kolei na celu opracowanie przemysłowych, odnawialnych, nadających się do recyklingu i kompostowania opakowań żywności na bazie włókien o zawartości celulozy wynoszącej co najmniej 80 %”.
Optymalizacja innowacyjnych opakowań
W ramach trwających przez 42 miesiące prac badacze skupieni wokół projektu R3PACK opracowali nowe rozwiązania techniczne mające na celu ograniczenie stosowania jednorazowych tworzyw sztucznych w opakowaniach żywności. Prace obejmowały także zapewnianie bezpieczeństwa żywności, rozwój materiałów i opakowań, testy przemysłowe i badania z udziałem konsumentów. „Wszystkie te prace przełożyły się na uzyskanie istotnych rezultatów i opracowanie jasnych zaleceń dotyczących wdrażania na dużą skalę rozwiązań w zakresie ponownego wykorzystania i zastępowania opakowań z tworzyw sztucznych”, zauważa Gana. W kontekście systemów opakowań wielokrotnego użytku, proces selekcji zaowocował wyborem 64 standardowych wariantów wielokrotnego użytku spośród listy blisko 250 istniejących rozwiązań. Po szczegółowych badaniach każda z tych opcji okazała się niedostateczna, w związku z czym w ramach projektu powstało nowe opakowanie. Zespół opracował procesy zapewniające bezpieczeństwo żywności i pozwalające na dokładne mycie opakowań, które zostały sprawdzane w celu symulacji cykli ponownego wykorzystania zgodnie z przepisami europejskimi. Badacze opracowali także model matematyczny, który miał wskazać optymalne miejsca produkcji, mycia i dystrybucji przy różnych symulowanych przepływach transportowych. „System ponownego wykorzystania opakowań był następnie stopniowo testowany u sprzedawców detalicznych - docelowo objął 20 sklepów i prawie 30 produktów”, mówi Gana. Eksperci skupieni wokół projektu R3PACK opracowali także serię prototypów opakowań na bazie włókien, które sprawdzili następnie pod kątem właściwości strukturalnych, w tym wytrzymałości na zginanie i zgrzewanie przy pomocy testów wykorzystujących barwniki i mikroskopię, aby przejść do urządzeń pilotażowych. „Najbardziej obiecujące prototypy charakteryzowały osiągi porównywalne z konwencjonalnymi materiałami, choć zawierały ponad 80 % papieru i od 90 do 100 % bioproduktów”, zauważa Estelle Doineau, starsza konsultantka techniczna spółki (RE)SET. „Te innowacje stanowią fundament transformacji na szeroką skalę i redukcję produkcji opakowań z tworzyw sztucznych”.
Badanie sektora opakowań
Zespół projektu opracował również szereg zaleceń, które umożliwią promowanie ponownego wykorzystania opakowań i rozwiązań opartych na włóknach. „Głównym efektem naszych prac jest wskazanie technicznie wykonalnych rozwiązań i ograniczeń, a także warunków, których zapewnienie jest konieczne w celu umożliwienia wdrożenia tych rozwiązań na szeroką skalę”, wyjaśnia Gana. Badacze wskazali także istotne czynniki gospodarcze i środowiskowe związane z tymi rozwiązaniami oraz opracowali scenariusze transformacji do 2040 roku. Dzięki nim wiemy, jak będzie można zwiększyć udział w rynku opakowań wielokrotnego użytku i opakowań z włókien do istotnego poziomu dzięki zharmonizowanym europejskim ramom prawnym i wspólnej infrastrukturze.
Fundament systemu opakowań o obiegu zamkniętym
Zespół projektu R3PACK przedstawił realistyczne założenia pozwalające na ocenę potencjału popularyzacji opakowań opartych na obiegu zamkniętym w całej Europie, określające zarówno możliwości, jak i wyzwania strukturalne. „Opakowania oparte na obiegu zamkniętym mogą zostać spopularyzowane wyłącznie w wyniku skoordynowanych działań dotyczących przepisów i regulacji, a także finansowania, edukacji i standaryzacji - tylko to pozwoli zrealizować potrzebne zmiany strukturalne”, dodaje Gana. „Pozwoli to Europie przejść od badań doświadczalnych do wdrożenia gotowych produktów na dużą skalę”.