Badanie podstaw elastycznych systemów opieki zdrowotnej
Badacze skupieni wokół finansowanego ze środków Unii Europejskiej projektu FLASH(odnośnik otworzy się w nowym oknie) analizują rozwiązania, których celem jest pokonanie przeszkód wynikających z braku elastyczności modeli finansowania systemów opieki zdrowotnej i ich niezdolności do skutecznego radzenia sobie z nagłymi wyzwaniami na dużą skalę. Doskonale przypomina o tym pandemia COVID-19. Choć państwa europejskie zareagowały zapewniając finansowanie funduszy kryzysowych i przekierowując środki na zwalczanie jej skutków, wszystkie te działania potwierdziły potrzebę zwiększenia elastyczności. W celu poprawy gotowości, sprawności i sprawiedliwość systemów opieki zdrowotnej w Unii Europejskiej, zespół projektu FLASH analizuje trzy kluczowe wymiary elastyczności.
Nagłe zdarzenia, opieka i potrzeby zdrowotne
Jednym z wymiarów jest elastyczność w odpowiedzi na nagłe zdarzenia. Pandemia dowiodła, że nawet sprawnie działające systemy opieki zdrowotnej doświadczyły problemów ze stawianiem czoła gwałtownemu wzrostowi zapotrzebowania, co często skutkowało odraczaniem opieki nad schorzeniami niezwiązanymi z COVID-19. Zespól projektu FLASH opracował wskaźnik odporności, który pozwala na ocenę szybkości powrotu systemów szpitalnych do poziomu działania sprzed kryzysu. Przeprowadzona przez badaczy analiza wskazuje trzy kluczowe filary odporności - kompetentną i pełną obsadę wraz ze skuteczną koordynacją interdyscyplinarną, wykorzystanie technologii cyfrowych, w tym elektronicznej dokumentacji medycznej i monitorowania w czasie rzeczywistym, a także zdolność do wyciągania wniosków na podstawie doświadczeń. W wyniku przeprowadzonych badań doszli do wniosku, że odporności szpitali nie da się osiągnąć dzięki pojedynczym działaniom - skuteczna realizacja tego założenia wymaga zintegrowanego podejścia wzmacniającego jednocześnie potencjał ludzki, technologiczny i organizacyjny. Drugi kierunek prac obejmuje badanie elastyczności w zakresie wyboru miejsca świadczenia opieki. W idealnym świecie pacjenci mieli dostęp do wysokiej jakości opieki niezależnie od miejsca zamieszkania na terenie Unii Europejskiej, jednak wciąż istnieją pewne bariery ograniczające mobilność transgraniczną. Z tego powodu zespół projektu FLASH bada przeszkody prawne i gospodarcze, dowodząc jednocześnie, że problemy ekonomiczne można często rozwiązać za pomocą istniejących ram prawnych. Proponując metody harmonizacji systemów płatności i stawek zespół sugeruje, że zwiększenie mobilności pacjentów może przyczynić się do poprawy dobrobytu i dobrostanu społecznego, zwłaszcza w kontekście mobilności transgranicznej i zarządzania przepustowością placówek. Trzeci kierunek prac dotyczy elastyczności w odniesieniu do potrzeb zdrowotnych, a w szczególności zwalczania nierówności dotyczących przydziału środków. Choć dopłaty ze strony pacjentów zmniejszają obciążenie finansowe płatników publicznych, często prowadzą do zaniedbywania potrzeb grup znajdujących się w niekorzystnej sytuacji finansowej. Zespół projektu FLASH rozszerzył analizy prowadzone na szczeblu międzyregionalnym, aby sprawdzić, czy zwiększone potrzeby zdrowotne w określonych regionach idą w parze ze wzrostem finansowania. Dotychczasowe ustalenia wskazują duże zróżnicowanie pod tym względem na terenie całej Unii Europejskiej. Choć w Belgii i Hiszpanii poziom finansowania rośnie zgodnie z potrzebami, podobne zależności niemal nie występują w Czechach i we Włoszech. Analizując zasady przydziału środków w dziewięciu państwach zespół zapewnił decydentom możliwość porównania różnych rozwiązań w celu umożliwienia przeprowadzenia reform istniejących zasad regulujących przydział środków przez instytucje centralne na szczeblu lokalnym.
Przypadek kataloński
Działania mające na celu zwiększanie elastyczności i cyfryzację opieki zdrowotnej wiążą się z pewnym ryzykiem, co podkreśla studium przypadku(odnośnik otworzy się w nowym oknie) opublikowane przez zespół projektu FLASH (Flexible Approaches to Support Health through financing) na postawie badań przeprowadzonych w Katalonii. Zespół analizował tam wdrożenie i korzystanie z platformy cyfrowej MyHealth wprowadzonej przez kataloński krajowy system opieki zdrowotnej. Badanie obejmowało przeszło 9,4 miliona osób i 727 milionów interakcji w latach 2015-2023. Wnioski wskazują, że pomimo szybkiego rozwoju platformy, który dodatkowo przyspieszyła pandemia, dostęp do cyfrowych usług w zakresie ochrony zdrowia charakteryzuje się dużymi nierównościami. Platforma była znacznie powszechniej używana przez kobiety, obywateli Hiszpanii oraz osoby osiągające wyższe dochody, z kolei osoby w podeszłym wieku, migranci i mieszkańcy wsi byli niedostatecznie reprezentowani. Na tej podstawie badacze wyciągnęli wniosek, że cyfryzacja nie gwarantuje sama z siebie większej równości w dostępie do opieki zdrowotnej. Dążąc do zwiększenia elastyczności, unijne systemy opieki zdrowotnej muszą jednocześnie usuwać bariery strukturalne utrudniające korzystanie z nowej oferty poprzez rozwój umiejętności cyfrowej, zapewnianie dostępności językowej i kulturowej, a także tworząc stosowną infrastrukturę na uboższych obszarach. Trzeba przy tym pamiętać, że elastyczny system opieki zdrowotnej to system, który jest w stanie poradzić sobie nie tylko z kryzysami, trudnościami finansowymi czy problemami logistycznymi, ale także z zaspokajaniem zróżnicowanych potrzeb całej ludności. Więcej informacji: strona projektu FLASH(odnośnik otworzy się w nowym oknie)
