Czy jesteśmy gotowi napisać na nowo historię pisma?
Nowe informacje opublikowane na łamach czasopisma naukowego „Proceedings of the National Academy of Sciences”(odnośnik otworzy się w nowym oknie) wskazują, że przeszło 40 000 lat temu pierwsi ludzie oznaczali swoje narzędzia i rzeźby symbolicznymi rycinami. Wyryte symbole zostały znalezione na artefaktach pochodzących z epoki kamienia łupanego - okresu, w którym przedstawiciele naszego gatunku przedostali się z Afryki do Europy i zetknęli się z naszymi bliskimi krewnymi, neandertalczykami.
Nowa historia pisma
Na niektórych artefaktach występują tajemnicze sekwencje znaków, często powtarzające się linie, nacięcia, kropki i krzyżyki, które dowodzą wyjątkowych zdolności poznawczych starożytnych ludzi żyjących w tym okresie. Biorąc pod uwagę, że najwcześniejsza znana forma pisma pojawiła się znacznie później - około 3300 roku przed naszą erą na terenie Mezopotamii, dokonane odkrycia mogą zmienić historię komunikacji pisemnej. „Zwykle mówiąc o piśmie można odnieść wrażenie, że było to wielkie odkrycie i osiągnięcie ludzkości, dzięki któremu staliśmy się cywilizowani”, wyjaśnia Ewa Dutkiewicz, archeolożka, kuratorka i pracownica naukowa Muzeum Prehistorii i Wczesnej Historii w Berlinie w wypowiedzi przytoczonej przez CNN(odnośnik otworzy się w nowym oknie). „Gdy spojrzymy na dowody archeologiczne, uświadomimy sobie, że poza językiem pisanym były jeszcze inne drogi”. Znaczenie symboli pozostaje tajemnicą. Korzystając z technik komputerowych, Dutkiewicz i językoznawca Christian Bentz, profesor Uniwersytetu Kraju Saary w Niemczech, przeanalizowali ponad 3000 znaków znalezionych na 260 obiektach, aby dowiedzieć się więcej o początkach pisma. „Istnieje wiele teorii, ale do tej pory przeprowadzono bardzo niewiele badań empirycznych dotyczących podstawowych i mierzalnych cech tych znaków”, wyjaśnia Bentz w informacji prasowej(odnośnik otworzy się w nowym oknie). „Nasze analizy wykazały, że sekwencje znaków nie mają nic wspólnego z dzisiejszymi systemami pisma, które reprezentują języki mówione i charakteryzują się wysoką gęstością informacji. Z kolei znaki odkryte na znaleziskach archeologicznych często się powtarzają - krzyżyk, krzyżyk, krzyżyk, kreska, kreska, kreska. Tego rodzaju powtórzenia nie występują w języku mówionym”. Jak wyjaśnia Bentz w dalszej wypowiedzi: „Ludzka zdolność do kodowania informacji przy pomocy znaków i symboli rozwijała się przez wiele tysięcy lat. Pismo stanowi tylko jedną z wielu form w długiej serii systemów znaków. Nadal rozwijamy nowe systemy kodowania informacji. Kodowanie jest przecież także podstawą systemów komputerowych”. Nowe odkrycia dowodzą, że znaki te mogą zawierać mniej więcej tyle samo informacji, co niektóre skrypty językowe, które pojawiły się tysiące lat później. Choć zespół nie był w stanie rozszyfrować ich dokładnego znaczenia, były one prawdopodobnie używane do przekazywania informacji i zapisywania myśli.
Prekursor pisma
„Nasze badania pomagają nam odkryć właściwości statystyczne tych systemów znaków, które są wczesnym odpowiednikiem pisma. Innymi słowy, szukamy statystycznych odcisków palców”, dodaje Bentz. Badacze odwiedzają muzea i stanowiska archeologiczne w całej Europie, aby badać nowe ślady z epoki kamienia. „Na znaleziskach można odkryć wiele sekwencji znaków. My dopiero zaczynamy te badania”, podsumowuje Dutkiewicz. Być może nasi przodkowie z epoki kamienia łupanego w końcu przestaną być postrzegani jako barbarzyńcy dzierżący maczugi. Najwyższy czas oddać im po tych wszystkich latach szacunek, na jaki zasługują!
