Czy sztuczna inteligencja jest bardziej kreatywna od nas?
Zawsze postrzegaliśmy kreatywność jako unikalny produkt uboczny ludzkiej świadomości, jako cechę definiującą człowieka. To właśnie ona odróżnia nas od świata technologii i maszyn. Jednak ostatnie badania wykazały, że ChatGPT może już prześcignąć przeciętną osobę w zadaniach kreatywnych. Czy maszyny mogą dorównać ludziom lub nawet ich przewyższyć pod kątem kreatywności? Czy zawody kreatywne, takie jak pisarze, projektanci i artyści zostaną zastąpione?
Kreatywność sztucznej inteligenckiej a ludzka
Zespół badawczy kierowany przez Karima Jerbi z Wydziału Psychologii Uniwersytetu w Montrealu w Kanadzie przeprowadził największe jak dotąd porównanie kreatywności ludzi i maszyn. Korzystając ze standardowego testu kreatywności, naukowcy postawili ponad 100 000 uczestników z Australii, Kanady, Nowej Zelandii, Wielkiej Brytanii i Stanów Zjednoczonych przeciwko dziewięciu najbardziej zaawansowanym systemom sztucznej inteligencji. Wyniki wykazały, że model GPT-4 uzyskał w teście wyższe wyniki niż przeciętny człowiek. Gemini Pro firmy Google dorównywał przeciętnym ludzkim wynikom. Jednak GPT-4 ciągle używał tych samych słów. „Mikroskop” pojawił się w 70% odpowiedzi, a kolejnym najpopularniejszym słowem był „słoń” (60%). Ponieważ dla ochotników naturalne było unikanie powtarzania się, najczęstszymi były kolejno „samochód” (1,4%), „pies” (1,2%), i „drzewo” (1%). „Nawet jeśli sztuczna inteligencja może teraz osiągnąć ludzki poziom kreatywności w niektórych testach, musimy wyjść poza to mylące poczucie konkurowania” — wyjaśnia współautor badania Jerbi w informacji prasowej(odnośnik otworzy się w nowym oknie). „Generatywna sztuczna inteligencja stała się przede wszystkim niezwykle potężnym narzędziem w służbie ludzkiej kreatywności: nie zastąpi twórców, ale głęboko zmieni sposób, jak myślą, eksplorują i tworzą — przynajmniej u osób, które zdecydują się z AI skorzystać”. W ramach testu ochotnicy zostali poproszeni o wymienienie w czasie krótszym niż cztery minuty 10 słów, które nie są ze sobą powiązane. Osoba uzyskiwała wyższy wynik w zakresie kreatywności, gdy znaczenia słów były od siebie bardziej oddalone.
Zwycięstwo kreatywnych talentów
Z drugiej strony, 10% najbardziej kreatywnych osób konsekwentnie osiągało lepsze wyniki niż każdy testowany system sztucznej inteligencji. Wyniki badań zostały opublikowane na łamach czasopisma naukowego „Scientific Reports”(odnośnik otworzy się w nowym oknie). Naukowcy przetestowali również ludzi i modele sztucznej inteligencji w zadaniach kreatywnego pisania, w tym haiku, streszczeń filmów i opowiadań. Również w tym przypadku najbardziej kreatywne osoby osiągnęły lepsze wyniki niż sztuczna inteligencja, zwłaszcza w przypadku poezji i streszczeń fabuły. Interesującym wynikiem było to, że model GPT-4 Turbo, szybsza, opłacalna i udoskonalona wersja GPT-4, w teście wypadła znacznie gorzej. Oznacza to, że nowsze modele AI niekoniecznie są bardziej kreatywne. Naukowcy sugerują, że powodem może być fakt, że nowsze wersje są projektowane z myślą o większej szybkości i opłacalności, być może kosztem kreatywności. „Nasze badanie pokazuje, że niektóre systemy AI oparte na dużych modelach językowych mogą obecnie przewyższać przeciętną ludzką kreatywność w dobrze zdefiniowanych zadaniach” — skomentował Jerbi. „Wynik ten może być zaskakujący, a nawet niepokojący. Ale nasze badanie podkreśla też równie ważną obserwację: nawet najlepsze systemy sztucznej inteligencji wciąż nie osiągają poziomów osiąganych przez najbardziej kreatywnych ludzi”. Jak podsumowuje: „Poprzez bezpośrednie porównanie możliwości człowieka i maszyny, badania takie jak nasze zmuszają nas do ponownego przemyślenia tego, co rozumiemy przez kreatywność”.