Skip to main content

Article Category

Broszura Results Pack

Article available in the folowing languages:

Wyzwania stojące przed demokracją w Europie: wnioski na temat złożonego i niespokojnego klimatu politycznego

Nie sposób zaprzeczyć, że druga dekada XXI wieku była wyjątkowo trudnym czasem dla Europy, przynoszącym wzrost popularności populistycznych partii politycznych w niemal każdym państwie członkowskim UE, oddolne protesty obywateli dotyczące szeregu kwestii dzielących społeczeństwa, a także decyzję Zjednoczonego Królestwa o opuszczeniu Wspólnoty. Pandemia COVID-19 sprawia, że nadchodzące dziesięciolecie będzie charakteryzowało się podobną niepewnością. Niniejsza broszura CORDIS Results Pack przedstawia wybór innowacyjnych projektów z zakresu nauk społecznych finansowanych przez Unię Europejską, pomagających nam lepiej zrozumieć główne problemy polityczne, którym musimy obecnie stawiać czoła, a także dostarczających zaleceń dla decydentów politycznych, mieszkańców Europy i innych organizacji, dotyczących lepszego reagowania na wyzwania stojące przed demokracją na Starym Kontynencie.

Społeczeństwo
Badania podstawowe

Lista wyzwań, jakim muszą stawić czoła demokratyczne państwa i instytucje w Europie, jest coraz dłuższa, a wiele spośród nich wynika z długoterminowych skutków kryzysu finansowego i gospodarczego, który pod koniec pierwszego dziesięciolecia wstrząsnął posadami naszego systemu. Problemy gospodarcze i polityka oszczędności zdominowały życie polityczne wielu państw członkowskich UE, co doprowadziło do narastającego sprzeciwu społecznego dotyczącego kwestii takich jak nierówności, stagnacja poziomu życia i niesprawiedliwość społeczna. Nagły wzrost popularności Europy jako kierunku migracji z innych regionów, który obserwujemy od 2015 roku, stanowi dla wielu obywateli Unii kolejny przejaw problemów gospodarczych. Problemy związane ze sprawiedliwością, integracją kulturową i poczuciem oderwania od dyskursu narodowego przeplatają się z lękiem o przyszłość i finanse, budując w ten sposób podwaliny dla rozwoju lewicowych i prawicowych ruchów populistycznych. Na to wszystko nakłada się gwałtowny rozwój technologii, w szczególności zaś mediów społecznościowych, które radykalnie zmieniły procesy demokratyczne na przestrzeni ostatnich kilku lat. Dzieje się tak między innymi dlatego, że mieszkańcy Europy coraz częściej traktują na przykład Facebooka lub Twittera jako główne źródło informacji – równie często jak tradycyjne media i gazety. Taka zmiana utorowała drogę podmiotom, których celem jest sianie dezinformacji i szerzenie fałszywych informacji, niszczenie procesów świadomego uczestnictwa w demokracji, a w rezultacie także podstaw liberalnej demokracji jako takiej.

Ostatni składnik: COVID-19

Na te wszystkie problemy nałożył się wybuch pandemii COVID-19, która spowodowała kolejne nieprzewidziane trudności, zmuszając mieszkańców Europy do życia w warunkach gospodarczego zamknięcia, lęku przed śmiercią bliskich i najgorszej recesji od lat 30. XX wieku. Pomimo tego, że przywódcy UE uzgodnili w lipcu 2020 roku kompleksowy pakiet naprawczy w reakcji na wybuch kryzysu, wszystko wskazuje na to, że polityczne, społeczne i gospodarcze skutki pandemii będą równie poważnie i równie długotrwałe jak następstwa kryzysu finansowego z lat 2008-2009. To, w jaki sposób Europa wyjdzie z pandemii i w jaki sposób unijne, krajowe i lokalne władze zareagują na bezprecedensowe trudności gospodarcze i społeczne wywołane przez chorobę określi kierunek europejskiej liberalnej demokracji i wspólne wartości w XXI wieku.

Innowacyjne badania naukowe oparte na danych – nasze światełko w tunelu

W tym obszarze kluczową rolę odgrywają innowacyjne badania – decydenci polityczni nie działają w próżni, a ich działania opierają się na badaniach opartych na danych. Unijny program „Horyzont 2020” oraz jego następca – program ramowy w zakresie badań naukowych i innowacji „Horyzont Europa” – aktywnie wspierają badaczy zajmujących się naukami humanistycznymi i społecznymi, którzy dążą do zrozumienia przyczyn opisywanych problemów i znalezienia ich rozwiązań. Naukowcy, których badania i projekty zostały zaprezentowane w ramach niniejszej broszury charakteryzują się ogromną pasją i oddaniem, starając się znaleźć odpowiedź na szereg zróżnicowanych wyzwań dzięki nauce. Na liście problemów, które zaprzątają głowy europejskich naukowców znajdują się między innymi niepewność gospodarcza, integracja kulturowa i społeczna lub jej brak, problemy młodzieży, rozumienie i reakcje na zmiany stanowiska europejskiej opinii publicznej, walka z dezinformacją i fałszywymi informacjami, a także obrona i promocja wartości UE na międzynarodowej arenie dyplomatycznej. Problemy, którym stawia czoła europejska demokracja, nie mają prostych rozwiązań, jednak nasza wspólnota może skutecznie stawić czoła wyzwaniu obrony i wzbogacania naszych podstawowych wartości, na których opierają się systemy demokratyczne, by zapewnić ich lepsze działanie dla wszystkich obywateli. Jedną z inicjatyw mających ten cel będzie konferencja w sprawie przyszłości Europy – dwuletni projekt ogłoszony przez Komisję Europejską, którego celem jest danie mieszkańcom Europy więcej możliwości wpływania na to, czym zajmuje się Unia, oraz jak służy ona swoim obywatelom. Nowy projekt będzie okazją do pokazania, w jaki sposób UE może nadal rozwijać się przez nawiązanie konstruktywnej rozmowy z obywatelami oraz do ożywienia demokracji w Europie, by stała się bardziej interaktywna i lepiej przekładała się na życie mieszkańców. Po zakończeniu pandemii czeka nas długa droga do odbudowy, jednak fantastyczne badania, które opisujemy w najnowszym wydaniu naszej broszury, mogą przynieść lepszą przyszłość wszystkim Europejczykom i Europejkom.

Powiązane broszury CORDIS Results Pack